Yerel Sakinlerin Güçlendirilmesinin Sürdürülebilir Turizm Tutumlarına Etkisi: Az Gelişmiş Bir Turizm Destinasyonu Örneği
Author :
Abstract
Turizm destinasyonlarında yerel sakinlerin karar alma süreçlerine katılımı, sürdürülebilir turizmin başarısında kritik bir unsur olarak kabul edilmektedir. Turizm literatüründe yerel halkın turizme yönelik tutumlarını açıklamak için sıklıkla kullanılan Sosyal Değişim Teorisi, ağırlıklı olarak ekonomik fayda ve maliyet değerlendirmelerine odaklanmakta; ancak yerel halkın kültürel değerleri, kimlik algıları ve toplumsal kaygıları gibi unsurları açıklamada sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda Max Weber’in Biçimsel ve Özsel Rasyonalite Kuramı, yerel sakinlerin turizmle kurduğu ilişkiyi daha kapsamlı bir çerçevede ele alma imkânı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, psikolojik, sosyal ve politik güçlendirme boyutlarının sürdürülebilir turizm tutumları üzerindeki etkilerini Weber’in rasyonalite yaklaşımı çerçevesinde incelemektir. Araştırma, az gelişmiş bir turizm destinasyonu olan Aydın ili Karacasu ilçesinde yaşayan 220 yerel sakin üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış ve araştırmada katılımcılara Yerel Halkın Güçlendirilmesi Ölçeği ile Sürdürülebilir Turizm Tutumu Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, psikolojik güçlendirmenin sürdürülebilir turizm tutumunun tüm boyutları (çevresel sürdürülebilirlik, uzun dönemli planlama, ziyaretçi memnuniyeti, toplum katılımı, algılanan sosyal maliyetler ve toplum merkezli ekonomi) üzerinde anlamlı ve pozitif etkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Sosyal güçlendirmenin ise sürdürülebilir turizm tutumunun bazı boyutları üzerinde anlamlı etkilerinin bulunduğu belirlenmiştir. Buna karşılık politik güçlendirmenin sürdürülebilir turizm tutumları üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, yerel sakinlerin turizm gelişimine yönelik değerlendirmelerinde ekonomik fayda odaklı biçimsel rasyonalite yerine, toplumsal değerler ve kültürel hassasiyetleri içeren özsel rasyonaliteyi daha fazla benimsediklerini göstermektedir.
Keywords
Abstract
The participation of local residents in decision-making processes at tourism destinations is considered a critical element in the success of sustainable tourism. The Social Exchange Theory, which is frequently used in tourism literature to explain the local population's attitudes toward tourism, primarily focuses on economic benefits and cost evaluations; however, it is limited in explaining elements such as the local population's cultural values, identity perceptions, and social concerns. In this context, Max Weber's Theory of Formal and Substantive Rationality offers the opportunity to examine the relationship between local residents and tourism within a more comprehensive framework. The aim of this study is to examine the effects of psychological, social, and political empowerment dimensions on sustainable tourism attitudes within the framework of Weber's rationality approach. The research was conducted on 220 local residents living in the Karacasu district of Aydın province, which is an underdeveloped tourism destination. The survey method was used as the data collection tool, and the Local Community Empowerment Scale and the Attitudes Toward Sustainable Tourism Scale were administered to the participants in the study. The obtained data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). The research findings reveal that psychological empowerment has significant and positive effects on all dimensions of sustainable tourism attitudes (environmental sustainability, long-term planning, visitor satisfaction, community participation, perceived social costs, and community-centered economy). It has been determined that social empowerment has significant effects on some dimensions of sustainable tourism attitudes. In contrast, it has been determined that political empowerment does not have a significant effect on sustainable tourism attitudes. The findings indicate that local residents are more inclined to adopt substantive rationality, which encompasses social values and cultural sensitivities, rather than formal rationality focused on economic benefits in their evaluations of tourism development.
